Trung Học

Mồng chín vía trời
Mồng mười vía đất
Tới mười một, mất vía luôn ta !

Sao mất vía anh?

Mùng 10 (31/1/2023): NGÀY TẠ ƠN TIỀN NHÂN ĐI MỞ ĐẤT, ĐỊNH CÕI
* Đem "vía thần tài" thay vào, hậu quả tai hại là xóa mờ ký ức về ngày lễ cúng các tiền nhân mở đất đai, khai hoang lập ấp!
&1&
Đọc thấy nơi này nơi kia, vào mùng 10 Tết có những người làm món cá lóc nướng trui để … dâng cúng “vía thần tài”. Trời hỡi, món sản vật theo tập tục bao đời dành tưởng nhớ tiên tổ người NƯỚC NAM đổ mồ hôi sôi nước mắt mở đất mở cõi, bây giờ đem dâng cho … “thần tài”!?

Trong hàng chục năm qua, “vía thần tài” được quảng bá rần rộ, thậm chí "truyền thông" còn đồn thổi đây là tín ngưỡng truyền thống của người Việt(?).

“Vía thần tài”, từ bao đời, là tập tục của người Hoa! Dù ở Hoa lục, hoặc hải ngoại, tỉ như trong nhiều gia đình người Hoa ở Chợ Lớn họ thờ cúng thần tài.
Theo tập tục của người Hoa, hàng năm vía thần tài rơi vào mùng 5 Tết.

Nhưng, trong nước VN đời nay, nơi này nơi kia bỗng xuất hiện cách tính “vía thần tài” dời qua ... mùng 10 Tết (?). Người ta bảo có sự “xê dịch” trong cách tính âm lịch gì đó.

Ồ, nếu “xê dịch”, vậy tập quán gốc từ người Hoa ắt cũng phải điều chỉnh chớ còn gì nữa. Tết Quí Mão năm nay? Bạn vào Google gõ tìm “2023 God of Wealth Day” (thần tài, gọi là “God of Wealth” ), ngày vía rơi vào 26 tháng 1 năm 2023, tức mùng 5 Tết. Vẫn luôn là, chỉ là mùng 5 tết mà thôi.

&2&
Mùng 10 tháng 1 âm lịch, theo đúng tập tục của người nước Nam, là ngày cúng đất đai – dựa trên nền tảng tưởng nhớ, biết ơn các bậc tiền nhân đã khai khẩn mở đất, định cõi.

Trong lễ vật dâng cúng, luôn có món cá lóc nướng trui - một sản vật đáng nhớ hết sức: đây là món ăn của các bậc tiền nhân thuở mở cõi đất phương Nam. Từ ẩm thực dân gian, con cá lóc nướng trui của lưu dân Lục Tỉnh xưa đã lên bàn thờ mùng 10 để thành phong tục tập quán.

Hỡi ôi, ngày tạ ơn tiền nhân mở đất - nào dè, trong tâm trí của không ít người, đang bị làm cho mờ nhòe đi và thay vào đó bằng … “vía thần tài”!

Làm gì có ông thần tài nào dính với món cá lóc nướng trui mà cúng? Sản vật này, xin nhớ, gắn liền với quá trình mở đất phương Nam của tiền nhân chúng ta!

Kéo lùi ngày vía Thần tài rơi vào mùng 10. Hệ quả? Ngày cúng đất đai theo truyền thống của người nước Nam bị làm mờ đi.

Đến lúc nào, người trong nước sẽ chỉ còn biết mùng 10 tết là "vía thần tài" mà quên hẳn, quên mất, quên béng tục lệ của chính dân tộc là "TẠ ƠN TIỀN NHÂN ĐI MỞ ĐẤT"?

&3&
Mùng 10, hãy cùng nhau nhớ rằng, đó là ngày TẠ ƠN TIỀN NHÂN.

Đừng bao giờ lợt phai hình ảnh các bậc danh nhân vào THỜI CÁC CHÚA NGUYỄN, như Nguyễn Hữu Cảnh (sinh quán Quảng Bình) xác lập chủ quyền đầu tiên tại đất Gia Định – Đồng Nai;
Nguyễn Cư Trinh (sinh quán Thừa Thiên, Huế) hoàn tất công cuộc sáp nhập toàn bộ Thủy Chân Lạp…

Đừng bao giờ lợt phai hình ảnh các bậc danh nhân vào THỜI NHÀ NGUYỄN, như đức Thượng công Lê Văn Duyệt (sinh quán Cái Bè) làm Tổng trấn Gia Định Thành cai quản toàn cõi châu thổ Đồng Nai - Cửu Long, và làm cho phương Nam thịnh vượng;
Nguyễn Văn Thoại (sinh quán Quảng Nam) với công trạng đào kinh Vĩnh Tế, kinh Thoại Hà;
Tướng quân Trần Văn Năng (sinh quán Khánh Hòa) đánh tan thủy quân Xiêm La tràn sang xâm lược Lục tỉnh Nam Kỳ, với chiến thắng Vàm Nao vang dội .v.v…

---------------------------------------------------------------------
Hình ảnh (hàng trên): Món cá lóc nướng trui không thể thiếu trong mâm cúng tạ ơn tiền nhân mở đất phương Nam vào mùng 10 Tết.

Hình ảnh (hàng dưới, trái): Dinh Ông tại Long Kiến (An Giang), thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh.

(hàng dưới, phải): Kinh Vĩnh Tế, công trình quan trọng ghi danh Thoại Ngọc hầu Nguyễn Văn Thoại.

Cảm ơn anh đã mang bài viết về. Hồi nhỏ, em thấy ông ngoại em có bàn thờ Thần Tài-Thổ địa thì em biết vậy chứ không có biết nguồn gốc. Giờ đọc bài mới biết.

Cảm ơn anh đã mang bài về khai sáng cho em. Em thì thấy mọi người rần rần cúng cá lóc mà không hiểu lý do vì sao.

Nhà em chỉ cúng cơm ông bà, và cúng chay ngày mồng một Tết. Chứ không có cúng thần Tài gì cả.

Cái buồn cũng bấy nhiêu thôi
Chẳng qua ốm yếu cầm hơi...khó lòng !

Vụ này là thiệt. Khó để nói không. Hồi nhỏ, cái mương cỡ một mét rưỡi, cầm bằng thua chắc, đâu dám nhảy qua. Tới hồi thanh niên tráng khí, vọt qua cái một. Chất thêm mớ tuổi, coi như trầy trật nhiều khi lọt mương là cầm chắc. Mà, cũng cái mương đó thôi, rộng hẹp đâu khác, y chang, mà gần như nhiệm vụ bất khả thi.

Xui rủi mà tiện tay chất thêm vài trăm gram ốm yếu nữa thì, càng nát ! Cái mương đã vậy, cái buồn còn quanh co trắc trở hơn. Mức nông sâu, rộng hẹp, lắm lúc khôn lường. Nằm một chỗ, xoay trở khó khăn nghiệt ngã, trong bụng lại càng nơm nớp, tưởng như cái buồn nó bự chảng, như một bãi lầy, lọt xuống coi chừng...ná thở. Oải cầm canh.

Thành ra, nhiều khi lý trí kêu họp bàn phương thức đối phó, nhưng...mớ cảm giác rối nùi nó cứ thủ thỉ bên tai rằng, không nổi, không nổi đâu. Năm canh sáu khắc mòn lần, xẹp lần, nhúc nhích cái thân không xong, cái hồn bèn ườn ra, chịu trận. Thôi, cũng đành. Bèn,

cái buồn cũng bấy nhiêu thôi
chẳng qua ốm yếu cầm hơi khó lòng
chẳng qua bèo bọt rêu rong
bon chen dồn cục con sông ngáp dài

tại ta tù đọng cả đời
nước không thông nổi . lở bồi làm sao !

sáng nay mộng mị tào lao
đêm qua . rịn chút chiêm bao
mất hồn...

Con chim nó hót, ai biết bởi nó đang buồn, hay vui. Nói chơi chơi kiểu có trời biết, là nói vun vào đấy thôi. Tui là tui đồ chừng, nếu có trời thiệt, ổng (hay bả) cũng bù trớt. Ngay cả con chim chuẩn bị hót, chưa chắc nó đã biết.

Là chim, thì hót, vậy thôi. Trừ đôi ba con chim bị khuyết tật chỗ thanh quản, không kể. Thì vậy, hễ biển, là sóng, hễ nước, là chảy. Gió thổi, hoa nở, lá vàng, vượn hú, cọp gầm...các cái, mạnh ai nấy làm. Cũng chả ý thức cao cả gì đâu, làm vậy thôi, như cái lẽ tự nhiên muôn đời, đâu cũng vậy.

Anh hùng thường liều mạng, anh hiền quen thói nhát, anh gàn ham triết lý, mấy xu mấy đồng kệ mọe, thằng nhà thơ thì tì tì mần thơ, gã thợ vẽ thì quẹt quẹt bôi bôi, màu gì cũng tiện...Mọi sự cứ vậy mà diễn ra, lợi hại không kể, không thể kể, có kể cũng như không...

Miễn vui, là được. Thiên đường hay địa ngục, có cũng vậy mà không cũng vậy, nước cứ chảy xuống, lửa thì bốc lên, sao cản nổi.

Tự nhiên cái mở mắt chào đời, từ vũng tối xẹt ra, oe oe chơi mấy phát. Rồi cũng tự nhiên ngã huỵch, nhắm mắt lìa trần, mà trợn trừng cũng lìa cái một, lịch sự thì nhắn nhe kiểu điềm báo này nọ, bằng không, một cục gạch cỡ nắm tay rớt từ tầng mười cao ốc xuống, bà hú, lìa luôn...Khỏe re.

Buồn, vui, mừng, giận...có hay không, nhiều hay ít, khứng chịu hay bực bội, tụi nó tới khỏi cản.

Mà, cản chi trời ?

Con chim nó hót, ai biết bởi nó đang buồn, hay vui. Nói chơi chơi kiểu có trời biết, là nói vun vào đấy thôi. Tui là tui đồ chừng, nếu có trời thiệt, ổng (hay bả) cũng bù trớt. Ngay cả con chim chuẩn bị hót, chưa chắc nó đã biết.

Bữa nay biết nói câu gì
Tham sân si miết tì tì . Nhẩn nha
. .

Anh ơi,cho em hỏi: giấc mộng Nam Kha là giấc mộng gì? Tự nhiên chợt nhớ nên hỏi anh.